Met dit geld financieren gemeenten vaak prestigieuze projecten, zoals de Amsterdamse Zuidas en de Noord/ Zuidlijn. Dat stelt emeritus hoogleraar bouweconomie Frits Seijffert van de TU Delft.

Volgens Seijffert, autoriteit op het gebied van erfpacht, berekenen gemeenten aan woningeigenaren dubbele kosten. „Ze vragen namelijk een te hoog bedrag over de waarde van de grond. In dit bedrag zit een compensatie voor inflatie opgesloten. Dit is echter volstrekt overbodig, want de inflatie wordt al jaarlijks in de indexatie van de erfpacht vereffend”, verzucht Seijffert.

Als de inflatiecompensatie wordt meegerekend, zoals nu gebeurt, bedraagt de erfpacht bij een huis van E 250.000 gemiddeld E 1200, terwijl als deze dubbele opslag wordt weggelaten dat liefst E 500 minder is op jaarbasis.

„Erfpacht is een regelrechte melkkoe van gemeenten en projectontwikkelaars, waarbij de huizenbezitters de dupe zijn. Mensen denken dat ze een redelijke regeling hebben. Het ziet er op papier allemaal prachtig uit, omdat in de overeenkomst staat dat ze maar over 60% van de grond erfpacht betalen. Dat is heel gangbaar. De werkelijkheid is dat erfpachters worden belazerd vanwege de dubbele opslag”, vindt de hoogleraar, die ook verbonden is aan de universiteit Nyenrode. De Vereniging van Amsterdamse Erfpachters berekende dat de gemeente Amsterdam vorig jaar minimaal E 60 miljoen meer heeft binnengehaald dan de werkelijke waarde van de erfpachtgrond. Seijffert is tijdens menige rechtszaak gehoord als deskundige, maar is tot de „trieste” conclusie gekomen dat het eigenlijk zinloos is te procederen tegen erfpachtregelingen. „Wie hiertegen procedeert, krijgt nul op het rekest. De rechters doorzien deze ’foute’ constructie gewoon niet. Het is moeilijke materie. Er kan niet over worden onderhandeld en het is niet verboden om torenhoge erfpacht te vragen.”

Ondertussen wordt in Nederland steeds vaker erfpacht geheven. Zelfs commerciële bedrijven benaderen huizenbezitters actief om de grond waar hun huis op staat te verkopen. Zij krijgen hier dan een zak geld voor en betalen in ruil daarvoor erfpacht. Volgens tussenpersoon René Bos uit Lelystad is deze constructie sinds twee tot drie jaar in zwang: „Mensen in acute geldnood grijpen deze regeling aan. Ze hebben echter geen idee dat ze een verkapte geldlening tegen een oplopende rente aangaan, en blijven zitten met een zo goed als onverkoopbaar huis.”

Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) zijn deze praktijken geoorloofd. „Het gaat niet om een financieel product en valt daarom niet onder ons toezicht”, aldus een woordvoerder.