Wellicht een aantal voorbeelden.

Rating

Toen de kredietcrisis in volle hevigheid losbarstte, bleek dat veel speciale obligaties (CDO’s en ABS) flink in koers te dalen. In Nederland werden deze obligaties vooral door Rabobank en ABN-Amro uitgegeven. Sommige van deze obligaties daalde tot wel 40% of soms zelfs nog lager. De reden is dat veel van deze obligaties een hefboom hadden en dat de huizen in de VS fors in koers daalden. Veel defensieve beleggers hadden deze obligaties gekocht omdat ze de hoogste rating hadden (AAA) en dus veilig hadden moeten zijn. Nog erger is het feit dat veel vermogensbeheerders deze voor hun klanten hadden gekocht.

Toen beleggers na een paar maanden tegen zeer grote verliezen aankeken, werden uiteraard meteen de ratingbureaus beschuldigd. Op zich niet eens zo merkwaardig. Een AAA-rating geven aan een product waar een hefboom in zit, is op zijn minst niet verstandig. Maar goed, beleggers hadden ook tussentijds kunnen uitstappen. Als een veilige belegging in korte tijd met procenten kan dalen, dan weet je dat het product niet zo veilig is als je van tevoren misschien dacht.

Dit jaar waren de ratingbureaus wel sneller met hun aanpassingen. Op grote schaal kregen staatsobligaties van verschillende landen een lagere rating. Dit is volgens mij ook de taak van de ratingbureaus. Beleggers waarschuwen als een belegging meer risico loopt. Maar ook nu waren veel beleggers verontwaardigd. De downgrades zorgde immers voor een koersdaling en dit kost uiteraard geld. Zeer merkwaardig.

Daarnaast verbaas ik mijzelf er altijd over dat beleggers massaal kijken naar een rating. Hoewel ik er gemakshalve maar vanuit ga dat hier zeer deskundige mensen werken, blijft het toch een gratis advies van een ander. Het lijkt mij op zijn minst verstandig hier niet blind op te varen en zelf eens naar de cijfers van de onderliggende onderneming te kijken. Een rating is dan een hulpmiddel, maar ook niet meer dan dat.

Stress test

Precies een week geleden werden de resultaten van de stresstesten bekend. In de afgelopen dagen is hier terecht heel veel over geschreven. Maar wat mij hogelijk verbaasd is dat hier zo positief op gereageerd wordt. Niet omdat de test belangrijke zaken weglaat (hoewel dat wel zo is), maar naïef als ik blijkbaar ben, was ik toch in de veronderstelling dat nationale Centrale Banken geregeld zulke testen doen om de sterkte van de sector te kunnen beoordelen. Tja, als dit blijkbaar niet gebeurt, dan vraag ik mijzelf af waarom we nog een Centrale Bank hebben. En als Centrale Banken hun taak wel serieus nemen en dit soort testen zelf ook regelmatig uitvoeren waarom zijn beleggers dan massaal financials aan het kopen?

Tot slot wil ik u nog 1 gedachte meegeven. Welke markt denkt u dat over betere informatie beschikt: de obligatiemarkt of de aandelenmarkt? Denkt u dat de veel grotere obligatiemarkt over betere informatie beschikt (of dezelfde informatie beter interpreteert) dan staat aandelenbeleggers helaas nog wat te wachten. De laatste twee jaar is bijvoorbeeld de 10-jaars rente in Nederland bijzonder hard gedaald (zie grafiek).

Hoewel hier verschillende oorzaken voor te geven zijn, betekent dit wel dat obligatiebeleggers genoegen nemen met een steeds lagere rente omdat volgens hen aandelen een te slechte risico-rendementsverhouding hebben. Een veeg teken?

Drs. Richard H.J. de Jong RBA is adjunct directeur vermogensbeheer bij Van Lieshout & Partners NV